بی‌دولتی دولت آرمان‌شهر

رابرت نوزیک (1938-2002) یکی از مشهورترین فیلسوفان قرن بیستم آمریکایی، در واقع بیشتر شهرت خود را مدیون این کتاب است. نوزیک بی‌دولتی، دولت، آرمان‌شهر را در 1974 منتشر کرد، یعنی سه سال بعد از کتاب نظریه‌ای در باب عدالت جان رالز. مهم‌ترین دغدغه‌های نویسنده که از همان آغاز در مقدمه‌ی کتاب بیان می‌شوند از این قرارند: آدمیان حقوقی دارند، و کارهایی هست که هیچ شخص یا گروهی نمی‌تواند با آنان انجام دهد، مگر با نقض حقوقشان. حقوق آدمی چنان مستحکم و وسیع‌اند که می‌توان پرسید دولت و دولتمردان چه کاری را مجازند بکنند. از مهم‌ترین نتایجی که این کتاب درباره‌ی دولت به آن می‌رسد این است که دولت کمینه (حداقلی) دولت موجه است یعنی دولتی که فقط کارکردهای محدود اعمال قرارداد‌ها، محافظت از افراد در برابر زور و دزدی و کلاه‌برداری، و شبیه این‌ها را دارد. دولتی بزرگ‌تر از دولت کمینه این حق اشخاص را که نمی‌توان به بعضی کارها وادارشان کرد نقض می‌کند و ناموجه است؛ و سر دیگر این‌که دولت کمینه هم بر حق است و هم برانگیزنده.