مردمان ایران چه واکنشی در برابر فتح مسلمانان داشتند؟ نخبگان موجود با چه سرعتی با وضع جدید ساختند و در آن جذب شدند؟ ... از سنت‌های فرهنگی پیشین ایران در ادبیات و هنر و معماری، و در آداب اجتماعی و سیاسی چه مقدار باقی‌‌ماند و با ظهور دوباره در کسوت اسلامی و در خلافت عباسیان و پایتخت‌های سلسله‌های مستقل ایرانی، طاهریان، صفاریان و بوبیان چه تحولاتی به خود دید و سر آخر، اما نه اصلاً کم باروبر، چرا زبان فارسی جدید در زمانی و در جایی و به نحوی ظهور کرد، در‌حالی‌که در اکثر نقاط امپراتوری اسلامی زبان‌های رایج پیش از اسلام جا به زبان عربی به عنوان زبان مکتوب مسلمانان دادند؟
این کتاب به رشته موضوعاتی در تاریخ سیاسی، فرهنگی و دینی ایران در نخستین سدههای اسلامی می‌پردازد و این موارد و موارد دیگری را روشن می‌سازد و امکان آن را می‌دهد که درکی متنوع‌تر از تحولات سیاسی، هنری، دینی و ادبی این عصر مهم کسب کنیم.
