مطالعاتی در عرفان اولیه

عرفان مستلزم آگاهی عمیق و مداومی از حضور فراگیر و گسترده‌ی الوهیت است؛ اما در نیل به معرفتی از واقعیت نهایی، از این هم فراتر می‌رود و سرانجام به ایجاد رابطه‌ای آگاهانه با مطلق که در آن روح با خداوند به وحدت می‌رسد منجر می‌شود. از این رو، خواسته‌ی نهایی عارف این است که درک وی از جها ن و از خودش با درک وی از پروردگار، و یا به عبارتی بهتـر، بـا درک وی از ذات پروردگار، یکـی شـود. در نتیجه، عارف مدعی است که داشتن رابطه‌ی مستقیم با خداوند و درک بی‌واسطه و بی‌فاصله‌ی الوهیت امری ممکن و محتمل است.